Onderstaande is een vertaling van het gepubliceerde artikel van Reformiert. Het originele artikel is op hun eigen site te lezen.
Een kerk houdt de hoop levend
Asiel
Sinds november 2024 houdt een kerk in Kampen een onafgebroken viering gaande. Predikanten, studenten en gepensioneerden bidden, koken, zingen en beschermen daarmee een gezin.
“Hallo, welkom, wij zijn Henk en Barbara. Wil je koffie?” De gastvrijheid in de kerk Open Hof in Kampen, een kleine stad in de Nederlandse provincie Overijssel, begint terwijl de voordeur dichtvalt. Vanuit het aanrecht van een keuken begroet een ouder echtpaar vriendelijk iedere nieuwkomer.
Het is een winterse zaterdagochtend. Buiten rijdt het verkeer voorbij, binnen luisteren 25 vrouwen en mannen naar een predikante, zingen en lezen gedichten. Vroeg in de ochtend is de groep vanuit het 100 kilometer verderop gelegen Veenendaal gekomen. Van acht tot twaalf uur verzorgen zij een viering. Net voordat ze hun spullen inpakken, komt de volgende groep de kerk binnen. Ook zij zijn met de bus gekomen; de rit vanuit Schiedam duurde twee uur. De predikante begroet de nieuwe predikant en overhandigt hem met een zegen een brandende kaars.
Meer dan 2500 helpers
Wat eruitziet als een open gemeentedag, is minutieus georganiseerd. Sinds november 2024 vindt hier zonder onderbreking een kerkdienst plaats. Meer dan 2500 mensen hebben elkaar sindsdien afgelost en de kaars doorgegeven: predikanten en imams, muzikanten en kunstenaars, gelovigen en atheïsten uit het hele land. Vrijwilligers verzorgen hen dag en nacht en bieden gratis eten en onderdak aan wie na een nachtdienst een bed nodig heeft.
Al deze mensen houden de viering gaande om tijd en bescherming te creëren. Zolang hier wordt gebeden en gezongen, mag het zeskoppige gezin Babayant uit Oezbekistan, dat al twaalf jaar in Nederland woont, niet worden uitgezet. Open Hof is het toneel geworden van een kerkasiel. Een lopende kerkdienst geldt in Nederland als onaantastbaar. Autoriteiten mogen de kerk niet binnengaan, ook de politie niet.
Van de Babayants is deze ochtend niemand te zien. Moeder Karina, vader Aleksandar en de kinderen Aram (22), Ariana (15), Amelia (11) en Aleksa (4) bevinden zich in hun woning direct naast de kerkruimte. Al 15 maanden heeft het gezin het gebouw geen enkele keer verlaten.
Voor de vrijwilligers zijn ze echter allang geen vreemden meer. Henk en Barbara, het echtpaar achter het keukenaanrecht, zijn hier vaak. “Op deze manier geef ik mijn geloof handen en voeten,” zegt Henk. Ze waarderen Karina’s humor, Aleksandrs behulpzaamheid en de beleefde kinderen. “Je kunt toch geen kinderen die in een liberale staat zijn opgegroeid terugsturen naar een land met strenge sociale normen, zeker geen meisjes en vrouwen!” zegt Barbara.
Steun van de landelijke kerk
De Babayants wonen achter een onopvallende deur naast de kerk. Predikant Kasper Jager en leden van de gemeente hebben een gemeenschapsruimte omgebouwd tot slaapkamer en keuken. In de kerk volgen Ariana en Amelia onderwijs dat door leerkrachten vrijwillig wordt georganiseerd. En de jeugdruimte dient voor vader en zoon als fitnessruimte. Zo is er een dagelijks leven ontstaan dat normaal moet lijken, maar dat niet is. Op zondag zitten de Babayants gewoon tussen de anderen in de dienst, maar verder blijven ze meestal op de achtergrond. De enorme belangstelling zou hen overweldigen.
Kasper Jager heeft het kerkasiel opgezet. De 66-jarige spreekt rustig en bedachtzaam, maar in deze kwestie aarzelde hij geen moment. Hij kende de familie uit een krantenartikel, waarin hij een foto zag van Aram achter een raam in een detentiecentrum. Toen na de stopgezette uitzetting een vriend van de familie contact met hem opnam, twijfelde hij geen seconde. “Voor mij was het duidelijk: we moeten handelen,” zegt hij. De kerk wilde tijd winnen totdat de politiek een oplossing vindt. Juridisch waren alle mogelijkheden uitgeput.
Voordat de onafgebroken viering in het najaar van 2024 begon, zocht de predikant contact met andere gemeenten in Kampen: baptisten, lutheranen, katholieken en vrijekerkelijke gemeenschappen. “Alleen hadden we het niet gered. In de eerste twee weken verzorgden we met slechts tien mensen de diensten.” De protestantse gemeente schaarde zich meteen achter het project. Ook de landelijke kerk, de Protestantse Kerk in Nederland, gaf volledige steun en riep kerken in het hele land op om mee te doen. Zij ziet dit engagement als de kern van kerk-zijn, zoals destijds in een rondschrijven werd benadrukt: een vanzelfsprekende vorm van naastenliefde.
Behandeld als criminelen
Kort na de middag verzamelt de familie zich in de fitnessruimte om te vertellen hoe het met hen gaat. De dag van de geplande uitzetting in juni 2024 zit nog diep. Vroeg in de ochtend haalde de politie hen op; vader en zoon werden in handboeien geslagen. In de gevangenis op luchthaven Amsterdam Schiphol moesten de twee mannen zich uitkleden voor controle. “Dat was extreem vernederend,” zegt Aleksandar. Zijn zoon voegt geëmotioneerd toe: “Ik voelde me als een crimineel.”
Kort daarna ervaart de familie een golf van steun die niemand had verwacht. Karina zegt later, terwijl ze in de kerk naar een koor luistert: “Ik blijf me verbazen. Natuurlijk wensen we een normaal leven, maar dit raakt me diep. Als ik al deze mensen zie die zich voor ons inzetten, geeft me dat hoop.”
Hoop is ook wat de vrijwilligers in de kerk Open Hof drijft. Ze wachten op een beslissing van de politiek, op het moment dat kinderrechten in het Nederlandse asielbeleid zwaarder gaan wegen. Ze verwijzen naar studies over de kwetsbaarheid van kinderen in asielprocedures, die ernstige gevolgen voor hun psychische ontwikkeling aantonen. Wanneer minderjarigen na vijf of meer jaar worden uitgezet, verliezen ze hun thuis en hun sociale netwerk. Momenteel leven ongeveer 450 kinderen in Nederland in permanente onzekerheid.
Ruw politiek debat
Kerkelijke organisaties, mensenrechtenorganisaties en linkse partijen pleiten ervoor dat deze kinderen mogen blijven. Na een eerder kerkasiel in Den Haag in 2019 beloofde de politiek snellere procedures en meer aandacht voor kinderbelangen, maar die beloften zijn niet nagekomen.
Het moment van dit kerkasiel is politiek gevoelig. Het Nederlandse parlement debatteert al maanden over een verdere aanscherping van het asielbeleid: strengere regels en beperkingen op gezinshereniging.
Na de verkiezingen en de vorming van een regering onder leiding van de sociaal-liberale partij D66 is de koers iets gematigder geworden, maar het debat blijft fel. Eind februari wordt besloten of mensen zonder verblijfsvergunning voortaan als illegaal worden beschouwd, wat hun bewegingsvrijheid sterk zou beperken. In dit verhitte debat ziet de kerk Open Hof zichzelf als een stem die eraan herinnert dat achter het woord “migratie” concrete menselijke verhalen schuilgaan.
Alleen de kaars is vast
Ondertussen gaat het dagelijks leven in de kerk door. Mensen komen en gaan. Er wordt gezongen, toneel gespeeld, gesproken over psalmen, mandala’s gelegd, gedichten gelezen en iconen geschilderd. Er zijn geen vaste regels; elke groep geeft de viering op zijn eigen manier vorm. Het enige vaste ritueel is de kaars, die bij elke wisseling van groep wordt doorgegeven.
Intussen zijn twee dochters van de Babayants verschenen. Ariana en Amelia oefenen in de zaal een choreografie die ze voor hun TikTok-account willen opnemen. Geconcentreerd volgen ze de bewegingen van een K-popgroep op hun laptop. Nadat ze de video hebben gepost, vertelt Ariana enthousiast: “Via TikTok hebben we hier vriendinnen gevonden.” Meisjes uit Kampen ontdekten hun video’s en wilden meedoen. Elke week komen ze samen om nieuwe dansen te oefenen.
Terwijl de meisjes oefenen, bouwt ook Aram iets op. Om drie uur komen vier jongens van dertien jaar in sportkleding binnen voor krachttraining. Sinds Aram tijdens een jeugdactiviteit fitnesslessen gaf, komen ze regelmatig. Aram, een opgeleide IT’er, begeleidt hen enthousiast. Ondanks zijn vaardigheden blijft hij uitgesloten van de arbeidsmarkt.
Slapelozen en eenzamen
’s Avonds om acht uur verhuist de dienst naar een andere zaal en wordt de hoofdingang gesloten. Bezoekers moeten aankloppen. Terwijl buiten het nachtleven begint, start binnen de volgende dienst. Een predikantenechtpaar uit Almelo neemt over.
De groep is klein. Aan tafel zitten ook vrijwilligers die later het café openhouden. Vince, een 32-jarige geschiedenisleraar uit Amsterdam, komt elke zaterdagavond en geeft op zondag les aan de kinderen. In de hal zit een jongen alleen. “Zullen we hem erbij vragen?” vraagt een van de predikanten. Vince schudt zijn hoofd: “Hij komt vaker. Hij wil gewoon hier zijn.”
Sinds het begin van het kerkasiel komen steeds meer buurtbewoners langs, ook ’s nachts: slapelozen en eenzamen. Soms komen mensen binnen die kritiek hebben. Ze krijgen koffie en een gesprek. Wie blijft klagen, moet vertrekken.
Rond elf uur klopt een man op het raam. Hij wordt binnengelaten en praat onafgebroken. De groep nodigt hem uit om mee te doen aan een gesprek met bijbelteksten. Langzaam ontspant hij. Het gesprek wordt persoonlijk. Wanneer Karina langskomt met een wasmand, wordt ze door iedereen begroet.
“Geloven is verzet tegen wat de mens schaadt,” zegt een van de predikanten, terwijl om middernacht de kaars wordt doorgegeven aan de volgende groep.
